Giữa lúc Hy Lạp tổ chức kỷ niệm Ngày Quốc khánh hôm 26/3, đã có các cuộc biểu tình rải rác chống lại chương trình thắt lưng buộc bụng khắc nghiệt nhằm ổn định tài chính đất nước.
Về cơ bản, các gói cứu trợ gần đây đã thu được một số thành công nhất định. Điều này giúp cho mối quan ngại về khả năng xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Âu được vợi bớt phần nào. Thậm chí, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi còn cho rằng thời điểm tồi tệ nhất của khu vực đồng euro đã qua.
Tuy nhiên, còn nhiều ý kiến cảnh báo những điều lạc quan trên có thể là quá sớm giữa lúc tình hình Hy Lạp vẫn đang thu hút các mối quan tâm tài chính dài hạn. Bên cạnh đó, Bồ Đào Nha đang có dấu hiệu trở thành một “Hy Lạp thứ hai” trong khu vực euro.
Các mối nguy đối với Hy Lạp vẫn còn hiện hữu. Việc thuế tăng cao và Chính phủ cắt giảm chi tiêu có thể làm giảm các khoản vay mới, nhưng chính sách thắt lưng buộc bụng cũng làm suy yếu khả năng trả nợ của quốc gia.
Ngoài ra, kế hoạch cứu trợ cho Hy Lạp cũng khiến ngân hàng trung ương châu Âu và các định chế tài chính khác phải giảm nợ cho nước này kéo theo các thiệt hại lớn về tài chính cho các tổ chức trên.
Việc khu vực đồng euro giúp giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính Hy Lạp trong vài tháng hoặc thậm chí vài năm có thể được xem là một thành công nếu như đây là trường hợp duy nhất. Tuy nhiên, vấn đề là còn các quốc gia khác, đặc biệt là Bồ Đào Nha, khi quốc gia này dường như đang đi vào cùng con đường như Hy Lạp.
Tương tự như Hy Lạp, chính phủ Bồ Đào Nha đối mặt với tình trạng tiến thoái lưỡng nan khi vừa phải cắt giảm chi tiêu trong lúc phải duy trì tăng trưởng để có thể cân bằng nợ. Tỷ lệ thất nghiệp đã tăng lên mức kỷ lục 14% và các liên đoàn lao động đã khởi xướng những cuộc biểu tình phản đối, chống lại những kế hoạch tăng thuế và giảm lương.
Nhiều cuộc biểu tình chống "thắt lưng buộc bụng" liên tục nổ ra ở Bồ Đào Nha.
Trong khi đó, theo giới phân tích, lãi suất trái phiếu chính phủ Bồ Đào Nha đã không đi xuống. Do cuộc khủng hoảng tài chính ở Hy Lạp, lãi suất này đã tăng đến mức nguy hiểm ở một số nước châu Âu gặp khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, sau khi Hy Lạp được cứu trợ, lãi suất ở các quốc gia này đã giảm đáng kể. Ở Italia, lãi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã giảm từ hơn 7,2% xuống còn 5%, ở Tây Ban Nha, từ 6,7% xuống còn 5,4% và tại Ireland từ 9,7% xuống còn 6,9%.
Tuy nhiên, chỉ có Bồ Đào Nha là đáng chú ý nhất, khi lãi suất trái phiếu vẫn nằm ở mức trên 12% và kéo dài suốt 9 tháng qua. Điều này gây sức ép rất lớn làm trầm trọng thêm các khoản nợ quốc gia.
Trong khi, các món nợ của Hy Lạp phần lớn là kết quả của việc vay mượn của chính phủ thì ngược lại, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Ireland có nhiều khoản nợ từ khu vực tư nhân. Do đó, mặc dù nợ chính phủ ở Bồ Đào Nha ít hơn so với Hy Lạp, nhưng tổng số nợ (bao gồm cả nợ của khu vực tư nhân) của nước này là một con số khổng lồ
Nền kinh tế Bồ Đào Nha đã suy giảm nghiêm trọng kể từ khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính năm
2008, đặc biệt là trong hơn 1 năm qua. Trong khi đó, vào tháng trước chính phủ nước này dự đoán rằng nền kinh tế sẽ tiếp tục sụt giảm 3,3% trong năm 2012.
Giữa lúc các lãnh đạo công ty ở Bồ Đào Nha phải vật lộn để trả các món nợ khổng lồ, họ sẽ khó có thể giúp đưa nước này thoát ra khỏi suy thoái.
Nhờ gói cứu trợ tài chính năm 2011, Bồ Đào Nha được cho là có đủ tài chính để xoay sở đến năm 2013. Tuy nhiên, thị trường thực tế còn nhiều diễn biến phức tạp.
Trong trường hợp của Hy Lạp, lãi suất trái phiếu vào tháng 4/2011 tăng lên 13%, nhưng đến tháng 9 cùng năm đã tăng lên 20% và chạm mức đỉnh 35% thời gian sau đó.
Lãi suất trái phiếu của Bồ Đào Nha đã lên trên 11,9% trong 4 tháng qua và nhiều lần giữ ở mức 13%. Nếu có những diễn biến tương tự như Hy Lạp, Bồ Đào Nha có thể phải trải qua một cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng trước cuối năm nay.
Các chuyên gia kinh tế đã chỉ ra một số hậu quả nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng, bất chấp quy mô kinh tế không phải là lớn của Bồ Đào Nha.
Đầu tiên, Liên minh châu Âu đã ra chính sách trên cơ sở giả định Hy Lạp là trường hợp khủng hoảng
duy nhất nảy sinh tình trạng nghèo khó, gian lận thuế tràn lan và một chính phủ quan liêu. Nếu một quốc gia khu vực đồng euro khác gặp phải vấn đề tương tự trong đó các khoản nợ phần nhiều xuất phát từ khu vực tư nhân chứ không phải nhà nước, thì lỗ hổng về tài chính có thể ngày càng lan rộng hơn đe dọa đến sự ổn định của toàn bộ khu vực đồng euro.
Hơn nữa, phần lớn các khoản vay mượn của các công ty Bồ Đào Nha do các ngân hàng Tây Ban Nha tài trợ. Điều đó có thể gây ra hiệu ứng domino, theo đó, việc thắt chặt tài chính ở Bồ Đào Nha có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng trong ngành ngân hàng Tây Ban Nha.
Bên cạnh đó, nhiều khoản nợ lớn ở cả Tây Ban Nha và Ireland đều là của khu vực tư nhân tương tự như Bồ Đào Nha. Mặc dù, một số quốc gia khu vực euro có thể đủ khả năng để giải cứu tài chính nước này, nhưng nguồn lực của họ cũng chỉ có giới hạn. Chính vì vậy, nếu một quốc gia thứ hai rơi vào con đường khủng hoảng của Hy Lạp, sẽ có nhiều nước khác cũng nối gót tương tự.
Mặt khác, kể từ khi vấn đề tài chính của châu Âu có dấu hiệu tích cực như các lãnh đạo châu Âu tuyên bố, không khó hiểu khi các nhà đầu tư Mỹ tập trung giải quyết các rủi ro khác - như căng thẳng leo thang giữa phương Tây và Iran có thể đẩy giá dầu tăng cao, hoặc các vấn đề về thuế cũng như ngân sách liên bang trước cuộc bầu cử ở Mỹ. Nhưng, giới phân tích cho rằng, cuộc khủng hoảng tài chính ở châu Âu vẫn chưa lùi xa mà thực tế các giá phải trả có thể còn lên tới hàng trăm tỷ USD.
Tuvan@tpj.com.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét