Argentina liệu có trở thành một Venezuela mới?

Sau khi Argentina tuyên bố quốc hữu hóa tài sản của công ty năng lượng Repsol YPF, đã có rất nhiều ý kiến lo ngại về việc nước này nối gót Venezuela và các tập đoàn quốc tế sẽ sớm thoái vốn khỏi nơi đây.

Argentina vốn nổi tiếng với nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, nhưng cũng đầy tai tiếng với những hỗn loạn về kinh tế và chính trị. Rất nhiều nhà đầu tư thế giới đã mất sạch tiền của sau vụ vỡ nợ của chính phủ nước này trong năm 2001, khi khoản nợ 120 tỷ USD của chính phủ mất giá tới 65%, chỉ còn 35 cent cho mỗi một đô la.

Người Argentina cũng biết về những tai tiếng của đất nước trên thị trường toàn cầu, mà tổng thống Cristina Fernandez de Kirchner cho rằng đó là những bước đi cần thiết để đảm bảo ổn định nền kinh tế trong nước.

Chính sách này của bà đã được Tổng thống Venezuela Hugo Chavez hưởng ứng nhiệt liệt. Trước đó, Venezuela cũng nổi tiếng nhờ những vụ quốc hữu hóa trong ngành khai thác vàng sau một chuỗi những vụ sung công tài sản của các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là trong ngành dầu khí.

Trong khi đó, thủ tướng Tây Ban Nha Mariano Rajoy gọi đó là “không có cơ sở kinh tế hay bất cứ lý giải hợp lý nào.”

Rất nhiều các công ty lớn của Argentina, bao gồm các ngân hàng, công ty viễn thông đều được sở hữu bởi các tập đoàn của Tây Ban Nha hay Italia do những gì còn lại sau chế độ thuộc địa trong quá khứ. Hầu hết các hãng khai mỏ lớn của thế giới, bao gồm Rio Tinto và Xstrata cũng đều có hoạt động tại quốc gia giàu tài nguyên này.

“Chủ nghĩa tài nguyên quốc gia” là nỗi sợ hãi đáng lo ngại nhất của các hãng khai mỏ. Ít thì họ sẽ bị tăng thuế như tại Australia, mà tồi tệ nhất thì các mỏ khai thác của họ sẽ bị quốc hữu hóa toàn bộ.

Argentina hiện đã đánh thuế xuất khẩu dầu mỏ rất nặng trong khi trợ giá cho tiêu dùng trong nước. Điều này khiến cho cán cân tiêu thụ dầu mỏ của nước này thâm hụt trong năm 2011, lần đầu tiên trong vòng 2 thập kỷ.

Trong hoàn cảnh này, có thể dễ dàng thấy được lý do tại sao chính phủ nước này hành động liều lĩnh đến vậy. Argentina đã bị hạn chế rất nhiều trong khả năng tiếp cận thị trường vốn quốc tế sau khi phá giá đồng peso sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2001. Đầu tư nước ngoài vào trong nước giảm đáng kể trong khi vốn từ những người giàu có trong nước lại chảy ngược ra thị trường bên ngoài.

Báo cáo của Capital Economics nhận định: “Đồng peso đã chịu một áp lực mất giá trong suốt thời gian dài trong khi dòng vốn liên tục chảy khỏi nước này. Trong hoàn cảnh này, việc quốc hữu hóa các công ty nước ngoài trở thành phương thức hữu hiệu để chính phủ có được tiền mặt.”